PARADISE PAPERS II * Off-shore kardeşler…Kayıtlardan damat bakan Albayrak ile kardeşi de çıktı *** Ülkeyi yönetenler neden malvarlıklarını Türkiye’den kaçırıyor ? Yıldırım ailesi nasıl zenginleşti * gemileri nasıl aldılar? – Neden Türk Bayrağı çekmiyorlar? * Hollanda da şirketleri ve gemileri var

DİZİ YAZI

PARADISE PAPERS – Bölüm I
http://nacikaptan.com/?p=51342

PARADISE PAPERS – Bölüm III
http://nacikaptan.com/?p=51427

PARADISE PAPERS – Bölüm IV
http://nacikaptan.com/?p=51501

PARADISE PAPERS – Bölüm V
http://nacikaptan.com/?p=51545

PARADISE PAPERS – Bölüm VI
http://nacikaptan.com/?p=51598

********

Cumhuriyet
Pelin Ünker
7 kasım 2017

Bölüm II 

Off-shore kardeşler… Kayıtlardan damat bakan Albayrak ile kardeşi de çıktı

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü.

Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Altı yıl boyunca faal

Frocks International Trading 17 Ocak 2003’te kurulmuş, şu an aktif görünmüyor. Ancak Eylül 2009’a kadar aktif olduğunu gösteren belgeler var. Bu geçen altı yılda hangi amaçlar için kullanıldığı ise belirsiz. Aynı dönemde Çalık Holding’de genel müdürlük görevini 2007 yılına kadar Serhat Albayrak, daha sonra Berat Albayrak üstleniyordu. Serhat Albayrak belgelerde Frocks International’ın direktörü olarak görünürken hisse sahibi kâğıt üzerinde Sovereign Trust Malta Limited adlı bir şirket. Bu şirketi Mark A. Miggiani ve Edward Zammit temsil ediyor. Sovereign Trust Malta Limited belgelere göre toplam 343 şirketin sahibi görünüyor. Bir başka belgede ise Frocks International Trading’in bir ortak dışındaki hissedarlarının Malta dışından olduğu belirtiliyor. Söz konusu belgede şirketin döviz kuru kontrolü düzenlemelerinden muaf tutulması isteniyor. Malta Finansal Hizmetler Otoritesi (MFSA) ile yapılan yazışmalara göre muafiyet talebinin gerekçelerinden biri de şirket aktivitelerinin Malta dışında gerçekleştirilmesi. Yazışmalar sonunda MFSA, muafiyeti sağlayan koşullar değiştiğinde bunu iptal etme hakkı saklı kalmak koşuluyla şirketin döviz kuru kontrolünden muaf tutulmasına onay veriyor. Sonuç olarak buradan Frocks International’ın yabancı şirket statüsünde olduğu anlaşılıyor.

Hammadde alım satımı

Şirketin kuruluş sertifikasına göre faaliyet alanı tekstil ürünleri, hammaddeleri veya tekstilde kullanılan araçlar ve kimyasalların alım-satımı, yönetimi ya da üretimiyle ilgili. Ayrıca benzer faaliyetlerde bulunan şirketlerde hisse alabilmesiyle ilgili bir madde de kuruluş amaçları arasına eklenmiş. Çalık Holding, Cumhuriyet’e yaptığı açıklamada, Frocks International Limited’in, ana sözleşmesinde belirtilen faaliyet konularında üçüncü ülkelerle ticaret yapmak üzere kurulduğunu belirtirken, şirketin hiçbir ticari işlemde bulunmadan 2006 yılında tasfiye sürecine başlandığını iddia etti. Belgelere göre ise Serhat Albayrak 1 Aralık 2003’te direktörlük görevini Murat Tarı’dan devralıken, 2006 yılında belgeleri direktörler Şafak Karaaslan ve Mehmet Gökdemir imzalıyor. Gökdemir ve Karaaslan imzalı belgede w w 30 Nisan 2006’dan itibaren 12 ay içinde şirket borçlarının tümünün kapatılacağı belirtiliyor ve şirketin tasfiyesi isteniyor. Şirketin varlık ve yükümlülüklerini gösteren belgenin de ekte olduğu bildiriliyor. Bu da şirketin faal olduğuna dair şüpheleri artırıyor.

Faaliyet raporunda yok

Çalık Holding’in tekstil sektöründe faaliyet gösteren bağlı şirketinin adı ise GAP Pazarlama. Şirketin faaliyet raporlarına bakıldığında Frocks International Trading’in, Çalık Holding ile ilişkili olduğu kuruluşlar arasında yer almaması dikkat çekici. Faaliyet raporunda GAP Pazarlama’nın iş sahasının uluslararası pamuk ticareti olduğu belirtilirken, tekstil ürünleri ithalat ve satışıyla ilgili şirketler Çalık USA, GAP Güneydoğu Dubai FZE, GAPPA Textiles Inc, GAP Pazarlama FZE diye sıralanıyor. Frocks International Trading ise faaliyet konusu aynı olmasına rağmen bu şirketler arasında adı geçmiyor. Bu da söz konusu şirketin kamuoyundan gizlendiği ihtimalini güçlendiriyor.

İç içe geçen şirketler

Belgelerde Çalık Holding dış ilişkiler sorumlusu Şafak Karaaslan’ın direktör olarak göründüğü Malta merkezli başka şirketler de var. Paradise Papers’a göre Çalık Holding önce İsveç’te dört tane şirket kurmuş. Bu şirketler üzerinden de Malta’da sekiz tane off-shore şirketi açılmış. İkisi Malta’da biri İsveç’te olmak üzere iç içe geçmiş üçer şirketten sonra Çalık ismine ulaşılıyor. Örneğin Synergy Marketing’in hissedarları Synergy Marketing Holding Limited ve White Construction Holding Limited olarak kaydedilmiş. Bu şirketlerin hissedarları ise Calık Construction AB ve Calık Marketing AB. White Construction Limited’in hissedarları da Synergy Marketing Holding ve White Construction Holding Limited üzerinden Calık Marketing AB ve Calık Construction AB olarak görünüyor. Calık Marketing de Calık Construction da Stockholm’de kurulmuş. Yine aynı şekilde Technological Energy Holding Limited ve Fashion Zone Textile Holding Limited adlı şirketler üzerinden Technological Energy Limited ve Fashion Zone Textile Limited şirketleri alınmış. Fashion Zone Textile Holding Limited ve Technological Energy Holding Limited’in hissedarları ise Calık Energy AB ve Calık Textile AB olarak kaydedilmiş. Özetle Technological Holding Limited adlı şirketin sahipleri Technological Holding Limited ve Fashion Zone Textile Holding Limited olarak görünse de aslında Calık Energy AB ve Calık Textile AB. Bu iki şirket de Stockholm merkezli. Çalık Holding’in, sorularımız üzerine, Cumhuriyet’e yaptığı açıklamada, söz konusu şirketlerin varlığı kabul edilirken “Çalık Holding dünyanın 5 kıtasında ve 22 ülkesinde enerji, inşaat ve gayrimenkul, madencilik, tekstil, finans ve telekomünikasyon alanlarında faaliyet gösteren uluslararası bir şirkettir. Bu minvalde, faaliyetlerinin ve gelirlerinin önemli bir kısmı yurtdışında gerçekleşen ve uluslararası bir yapılanmaya sahip olan Çalık Holding’in yurt dışında iştirakler kurarak yapılanmaya gitmesi olağan ve hukuka uygundur” denildi. Serhat Albayrak ise sorularımıza yanıt vermedi.

Türkiye’de dört katı

Çalık Holding, sorularımıza verdiği yanıtta, sekizi Malta’da dördü İsveç’te olmak üzere toplam 12 şirketin neden üçer üçer iç içe geçmiş bir şekilde kurulduğu konusuna ise açıklık getirmedi. Söz konusu şirketlerin, holdingin ticari faaliyetleri nedeniyle kurulduğu ve kuruldukları ülkenin mevzuatına uygun olduğu belirtildi. Malta’da yabancı şirket statüsündeki şirketler için uygulanan mevzuata göre kurumlar vergisi alınan vergi iadesi ile birlikte yüzde 5’e karşılık geliyor. Türkiye’de ise kurumlar vergisi yüzde 22 seviyesinde. Holdingden yapılan açıklamada “Söz konusu şirketler uygulanabilir görülmediği için, herhangi bir ticari faaliyette bulunulmamış olup Malta’daki şirketler kapanmış ve İsveç’teki şirketler de tasfiye sürecine girmiştir” denildi. Açıklamada “Çalık Holding’i hedef almaya çalışan her türlü art niyetli habere karşı hukuki yollara başvuru hakkımızı saklı tuttuğumuzu bilgilerinize sunarız” ifadesi kullanıldı.

Portre: SERHAT ALBAYRAK

Çalık Holding’de Genel Müdürlük ve Star Medya Yayıncılık’ta İcra Kurulu Başkanlığı görevlerini üstlenen Serhat Albayrak, halihazırda Çalık Holding Yönetim Kurulu Başkan Vekili, Turkuvaz Medya Grubu Yönetim Kurulu Başkan Vekili ve Genel Müdürü olarak görev yapıyor.

Portre: BERAT ALBAYRAK

Berat Albayrak, 7 Haziran 2015 seçimlerinde İstanbul’dan AKP milletvekili adayı olarak aktif siyasete girmeden önce Çalık Holding’de üst düzey yönetici olarak görev alıyordu. Çalık Holding bünyesine 1999 senesinde Hazine Uzmanı olarak katılan Berat Albayrak, 2002’de Çalık Holding’in ABD ofisinde Finans Direktörlüğü görevine getirildi. 2004 yılında holdingin ABD ülke müdürü oldu. Türkiye’ye döndüğünde, ağabeyi Serhat Albayrak’ın da genel müdür olduğu Çalık Holding’de çalışmaya başladı. 2004 yılında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başbakan iken büyük kızı Esra Erdoğan ile evlendi. Ağabeyinin Ağustos 2006’da Star Gazetesi Genel Müdürlüğü’ne geçmesiyle, ondan boşalan makama vekâleten atandı. Albayrak, 2007 yılında da Çalık Holding Genel Müdürü oldu. Albayrak bu görevi 2013 sonuna kadar sürdürdü.

Çalık Holding kimdir?

Çalık Holding, AKP iktidarı döneminin en hızlı yükselen gruplarından biri. Holding, özelleştirmeler, TOKİ ihaleleri, yurtdışı anlaşmaları ve uygun kredi koşullarıyla enerjiden telekomünikasyona, finanstan tekstile, inşaattan medyaya kadar birçok sektörde hızla büyüdü. Bütün katılımcıların çekildiği Sabah-ATV ihalesinde tek teklif, o dönem Berat Albayrak’ın genel müdürü olduğu Çalık grubundan geldi. Holding, medya sektörüne girerken kamu bankalarından 750 milyon dolarlık kredi aldı. Çalık, medya şirketlerini 2013’te Kalyon İnşaat’ın bağlı olduğu Zirve Holding’e devretti.

YAZI DİZİSİNİN BİRİNCİ BÖLÜMÜ:

Sülale boyu off-shore… Paradise Papers’tan Binali Yıldırım ve oğulları çıktı
Vergi cennetlerinin perdesi aralandı… Ünlü isimlerin sırları ortaya döküldü
Trump ile off-shore sızıntılarında Putin’le gizli bağlar
ABD sosyal medyasında ‘Kremlin’ izleri
Panama Papers’tan sonra zenginlerin başı şimdi de Paradise Papers’la dertte

93 Türk listede

Paradise Papers’a göre off-shore hizmet sağlayıcısı Appleby’ın müşteri listesinde Türkiye’den en az 93 bireysel müşteri ve şirket yer alıyor.

Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore hesaplarını ifşa eden Paradise Papers’a göre, off-shore hizmet sağlayıcısı Appleby’ın müşteri listesinde Türkiye’den en az 93 bireysel müşteri ve şirket bulunuyor. Türk müşteriler arasında iş insanları öne çıkıyor. İş dünyasının, Türkiye’de yıllardır uygulanan vergi teşvik politikalarına rağmen off-shore hizmetlerine ilgisi dikkat çekici. Gayrimenkul almak için off-shore kullanan da var, varlık şirketlerine yatırım yapan da. Appleby müşterisi olan Türk iş insanları off-shore yatırımlarında en çok Jersey merkezli tröstleri (ortaklıklar) kullanıyor. Tröstler sayesinde hak sahibi ya da esas hissedar, kimliği gizli tutularak farklı ülkelerde ve çeşitli alanlarda yatırım yapma imkânı buluyor. Buradan elde edilen kazançlarla ilgili Türkiye’de vergi ödemek zorunda da kalınmıyor. Süddeutsche Zeitung tarafından elde edilip Cumhuriyet’in medya ortağı olduğu Uluslararası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumu (ICIJ) ile paylaşılan belgelere göre 19 farklı yargı yetkisi alanı arasında Türklerin en çok tercih ettiği ülke ise Malta. Bu şirketlerin çoğunun faaliyet alanı da Malta bayraklı gemilerin çokluğu nedeniyle tahmini hiç de zor olmayan ‘denizcilik’. Konuştuğumuz iş insanları vergi avantajları sunan ülkeler ve vergi cennetlerinde kurdukları off-shore şirketlerle Türkiye’deki faaliyetlerinin ilişkili olmadığını iddia ettiler. İş insanlarına göre vergi cennetlerini kullanmanın en önemli nedeni şirketlerinin uluslararası faaliyetleri.

Vergi cennetleri açıklansın

Türkiye’de Ocak 2006’dan itibaren, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 30’uncu maddesinin 7 No’lu bendi değiştirilerek, vergi cenneti ülkelerinde yapılan ticari işlemlerde yüzde 30 stopaj alınması kararlaştırıldı. Ancak Bakanlar Kurulu hangilerinin vergi cenneti ülkeleri olduğunu belirlemediği için 11 yıldır bu uygulanamıyor. Bu yüzden Maliye Bakanlığı harekete geçemiyor. Hazine ise gelir kaybına uğruyor. KVK’nin 30/7. maddesi ise şöyle: “Kazancın elde edildiği ülke vergi sisteminin, Türk vergi sisteminin yarattığı vergilendirme kapasitesi ile aynı düzeyde bir vergilendirme imkânı sağlayıp sağlamadığı hususunun göz önünde bulundurulması suretiyle Bakanlar Kurulu’nca ilan edilen ülkelerde yerleşik olan veya faaliyette bulunan kurumlara (tam mükellef kurumların bu nitelikteki ülkelerde bulunan işyerleri dahil) nakden veya hesabın yapılan veya tahakkuk ettirilen her türlü ödemeler üzerinden, bu ödemelerin verginin konusuna girip girmediğine veya ödeme yapılan kurumun mükellef olup olmadığına bakılmaksızın yüzde 30 oranında vergi kesintisi yapılır.”

En riskli ülke

Diğer yandan Appleby’ın Ocak 2016 raporuna göre Türkiye en riskli ülkeler arasında gösteriliyor. Terör finansmanı riski olarak tanımlanan risk primi 10 seviyesinde (en yüksek düzey) bulunuyor. Türkiye ile aynı kategoride yer alan ülkeler İran, Irak, Afganistan, Orta Afrika olarak sıralanmış. Söz konusu sınıflandırmada OECD bünyesindeki Kara Paranın Aklanmasının Önlenmesine İlişkin Mali Çalışma Grubu (FATF) raporları göz önüne alınmış.

Dünya devlerinin sırları

Nike, Apple, Facebook… Appleby, dünyanın en büyük çokuluslu şirketlerinin kârlarını Bermuda, Cayman ve diğer cennetlerde yapay olarak park etmelerine izin vererek milyarlarca dolarlık vergiden kaçmasına yardımcı oluyor. Süddeutsche Zeitung tarafından elde edilip ICIJ ile paylaşılan belgeler, Amerika’nın en kârlı şirketi olan Apple’ın, kârını İrlanda’daki yan kuruluşlarına kaydırarak 10 milyar Avro’dan fazla vergi kaçırdığının keşfedilmesinin ardından, Avrupa ve Karayipler’de vergi sığınağı olarak yeni bir ada arayışında olduğunu ortaya koydu. Apple’ın avukatları, gönderdikleri bir e-postada, Appleby’dan altı off-shore vergi cennetinden birine muhtemel bir geçiş yapmaları halinde, İrlandalı yan kuruluşlarının bu bölgelerde vergiye tabi olmaksızın yönetim faaliyetleri yürütebileceğini teyit etmesini istedi. ICIJ’e açıklamada bulunan Apple, kurumsal yeniden yapılanmanın ayrıntılarıyla ilgili yorumda bulunmayı reddederken, yapılan yeni düzenlemelerin hükümet yetkililerine açıklandığını ve değişikliklerin vergi ödemelerini azaltmadığını söyledi. Diğer yandan dosyalar, maddi olmayan varlıkları elinde tutan büyük şirketlerin off-shore üzerinden vergilerini ne kadar azalttığını da ortaya koyuyor. Nike’ın “Swoosh” logosu bunlardan biri. Appleby kayıtlarına göre Nike’ın Bermuda’daki yan kuruluşu, Avrupa’daki merkezi olan Hilversum’dan ticari marka telif ücreti talep edebiliyor. Telif ücreti milyarlarca doları, aksi takdirde vergilendirilecekleri Avrupa’dan uzaklaştırıyor. Nike’ın vergi ödeme yapısı yeniden düzenlendikten sonra Hilversum’daki operasyonları 2015’te 982 milyon, 2016’da 1.13 milyar dolarlık telif ücreti ödedi. İş yaptıkları ülkelerdeki vergilerini azaltmaya çalışan Appleby müşterileri arasında Barclays, Goldman Sachs ve BNP Paribas, Whirlpool ve Saad Group da bulunuyor.

Appleby’ın ‘kirli’ müşterileri

Appleby, kendisini kuralları izleyen ve Mossack Fonseca ve diğer off-shore operatörleriyle ilişkili kirli müşterilerden kaçınan bir firma olarak tanımlıyor. Ancak Bermuda merkezli off-shore hizmet sağlayıcısının iç kayıtları, off-shore endüstrisinin en parlak yıldızlarından birinin bile kara para aklama standartlarını defalarca ihlal ettiğini ve şüpheli müşterileri kabul ederek milyon dolarlık para akışlarını izlemede başarısızlığa uğradığını gösteriyor. Süddeutsche Zeitung tarafından elde edilip ICIJ ile paylaşılan belgelere göre, Bermuda mali düzenleyicileri, kara para aklamayla mücadele kurallarını ihlal ettiği için Appleby’ın tröst birimini 2015’te yapılan gizli bir anlaşmayla para cezasına çarptırmış.

ICIJ’den Will Fitzgibbon’ın araştırmasına göre, Appleby’ın Cayman Adaları biriminde çalışan uyum direktörü Robert Woods tarafından hazırlanan PowerPoint sunuları ve diğer belgeler, firmanın şüpheli müşterilerle çalıştığını gösteriyor. Söz konusu PowerPoint sunularına göre Appleby, bir müşteriye Londra’da mülk satın alması için bir tröst oluşturuyor. Soru sormadan müşteri adına para kabul ediyor. Ancak daha sonra bu müşterinin, adı yolsuzluğa karışan Pakistanlı bir yetkili olduğu anlaşılıyor. Appleby çalışanlarının müşterileriyle ilgili bilmesi gerekenleri listelediği sunum notlarından birinde Woods, “Kabul ettiğimiz bazı müşteriler hayret verici, her yönüyle hayret verici” ifadesini kullanıyor.

Endonezya diktatörü Suharto’nun iki çocuğu da hukuk firmasının müşteri listesine giren kötü şöhretli isimlerden bazıları. Belgelere göre Appleby, bazı durumlarda müşterilerin faaliyetleriyle ilgili şüphelerini yasa gereği yetkililere derhal bildirirken, bazı şüpheli müşteriler yıllarca belirtilmemiş halde kalmış. Appleby, ICIJ’in detayları sorularına yanıt vermedi. Bunun yerine bir basın bülteni yayımlayan firma, yüksek standartlara bağlı olduğunu iddia ederek “Biz müşterilerimize, işlerini yürütmeleri için meşru ve yasal yollar konusunda danışmanlık yapan off-shore bir hukuk firmasıyız. Yasadışı davranışı kabul etmiyoruz. Hatalar olduğunu gördüğümüzde işleri düzgün hale getirmek için hızlı hareket ettik ve ilgili makamlara gerekli bildirimleri yaptık” dedi.

Lewis Hamilton: Süper jete süper KDV indirimi

Papers’a göre Appleby’ın Man Adası birimi, pop yıldızlarına, milyarderlere ve politikacılara ait lüks jetler ve yatları örneğin ticari havayolu gibi gösterip ya da Avrupa sularından çok uzakta satın alımlarını yaparak Avrupa vergi yasalarından kurtarıyor. Belgelere göre Formula 1 pilotu Lewis Hamilton da bu isimlerden biri. Bu yıl dördüncü kez dünya şampiyonu olan Hamilton, Armani perdeleriyle birlikte 27 milyon dolara aldığı yeni lüks jeti Bombardier Challenger 605 için Appleby’ın Bermuda biriminin desteğiyle katma değer vergisi iadesi almış. ICIJ’in Süddeutsche Zeitung, BBC ve The Guardian’in aralarında olduğu 90’dan fazla medya ortağıyla gözden geçirdiği gizli belgelere göre Hamilton’un aldığı KDV iadesi 5.2 milyon dolar. Hamilton Appleby’a gönderdiği programa göre, yeni jetiyle ilk kez Ocak 2013’te Avrupa dışına çıkıyor ve Man Adası’nda konaklama yapmayı planlıyor. Appleby avukatlarının, Avrupalı zengin elitlerin KDV’den kaçınması için hazırladığı plana göre, Hamilton’ın ilk uçuşunda Man Adası’na iniş yapması gerekiyor. Belgelerde Appleby “Bu, kısa bir süre, genelde 2 saatten az bir süreyi kapsıyor” ifadesini kullandı. Hamilton’ın avukatlarınınt, ICIJ ortağı The Guardian’a verdiği demeçte, ünlü pilotun iş faaliyetlerini kendi adına yürüten profesyonel bir ekiple çalıştığı, hileli bir işlem yapılmadığı vurgulandı.

YARIN: İKTİDARA YAKIN VERGİYE UZAK

http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/yazi_dizileri/860992/93_Turk_listede.html

This entry was posted in Dizi Yazilari, Ekonomi, YOLSUZLUKLAR, YOZLAŞMA - AHLAKSIZLIK. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *